PFAS ในอาหารสัตว์เลี้ยง
ความเสี่ยงจากการปนเปื้อน แนวโน้มการควบคุม
และความสำคัญต่ออุตสาหกรรม

PFAS คืออะไร และเหตุใดจึงเป็นประเด็นสำคัญ

PFAS (Per  and Polyfluoroalkyl Substances) เป็นกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างพันธะคาร์บอน ฟลูออรีนที่มีความคงตัวสูง จึงย่อยสลายได้ยากและสะสมในสิ่งแวดล้อมได้ยาวนาน จนถูกเรียกว่า Forever Chemicals

PFAS ถูกใช้อย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรม เช่น วัสดุกันน้ำ สารเคลือบกันไขมัน บรรจุภัณฑ์อาหาร โฟมดับเพลิง และกระบวนการผลิตต่างๆ

แหล่งการปนเปื้อน PFAS ในอาหารสัตว์เลี้ยง

งานวิจัยและการสำรวจล่าสุดชี้ให้เห็นว่า PFAS สามารถพบได้ทั้งใน อาหารสัตว์เลี้ยงสำเร็จรูป และ วัตถุดิบอาหารสัตว์ โดยแหล่งสำคัญ ได้แก่

• วัตถุดิบจากสัตว์น้ำ (เช่น fish meal, fish oil) ซึ่งมีแนวโน้มสะสม PFAS จากแหล่งน้ำที่ปนเปื้อน

• วัตถุดิบจากพื้นที่ที่มีการปนเปื้อนในดินหรือแหล่งน้ำ

• บรรจุภัณฑ์อาหาร โดยเฉพาะวัสดุเคลือบกันน้ำมัน/ไขมัน

• อาหารสัตว์เลี้ยงชนิดเปียก ซึ่งแม้ความเข้มข้นต่อหน่วยอาจต่ำกว่าอาหารแห้ง แต่ปริมาณการบริโภคต่อวันสูง ทำให้การรับสัมผัสรวมสูงขึ้น

การศึกษาจากญี่ปุ่นและสหรัฐฯ รายงานการตรวจพบ PFAS ในอาหารสัตว์เลี้ยงหลายประเภท โดยเฉพาะสูตรที่มีปลาหรือวัตถุดิบจากทะเลเป็นส่วนประกอบหลัก

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพสัตว์และความปลอดภัยอาหาร

PFAS มีคุณสมบัติ bioaccumulative และอาจส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว แม้ว่าข้อมูลเฉพาะเกี่ยวกับสุนัขและแมวยังมีจำกัด แต่การประเมินความเสี่ยงในห่วงโซ่อาหารโดย EFSA ระบุว่า PFAS บางชนิด (เช่น PFOS, PFOA, PFNA, PFHxS) อาจส่งผลต่อ

• ระบบภูมิคุ้มกัน

• การทำงานของตับ

• การเจริญเติบโตและพัฒนาการ

EFSA ได้กำหนด Tolerable Weekly Intake (TWI) สำหรับ PFAS กลุ่มหลัก เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลในการกำหนดมาตรการควบคุมด้านความปลอดภัยอาหาร

ข้อกำหนดทางกฎหมายและแนวโน้มการควบคุม

สหภาพยุโรป (EU)

• ตั้งแต่ปี 2023 EU ได้กำหนด ค่าปนเปื้อนสูงสุด (Maximum Levels) สำหรับ PFAS 4 ชนิดหลักและผลรวมของสารเหล่านี้ในอาหารบางประเภท

• ปัจจุบันอยู่ระหว่างการขยายขอบเขตการกำกับดูแลไปยัง อาหารสัตว์ (feed) โดยเน้นการเฝ้าระวังและการเก็บข้อมูลก่อนกำหนดค่า ML อย่างเป็นทางการ

• หน่วยงานเช่น BfR ชี้ชัดว่า การควบคุม PFAS ในอาหารสัตว์มีบทบาทสำคัญต่อการลดการปนเปื้อนในอาหารจากสัตว์

สหรัฐอเมริกา (US)

• FDA ให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวัง PFAS ในอาหารสัตว์และบรรจุภัณฑ์อาหาร

• มีการ ยุติการอนุญาตใช้ PFAS บางชนิดในบรรจุภัณฑ์สัมผัสอาหารโดยสมัครใจของอุตสาหกรรม และกำหนดเส้นตายการใช้สต็อกเดิม

สิ่งที่ผู้ประกอบการอาหารสัตว์เลี้ยงควรดำเนินการ

• คัดเลือกและประเมินแหล่งวัตถุดิบ โดยเฉพาะวัตถุดิบจากสัตว์น้ำ

• เฝ้าระวังการปนเปื้อน PFAS ในวัตถุดิบและอาหารสำเร็จรูป

• ประเมินความเสี่ยงเชิงห่วงโซ่อุปทาน (supply chain risk)

• ติดตามข้อกำหนดและแนวทางจาก EU, FDA และหน่วยงานสากลอย่างต่อเนื่อง

PFAS เป็นความท้าทายใหม่ด้าน ความปลอดภัยอาหารสัตว์เลี้ยง ที่เชื่อมโยงโดยตรงกับสิ่งแวดล้อม วัตถุดิบ และความเชื่อมั่นของผู้บริโภค การเตรียมความพร้อมเชิงรุก ตั้งแต่การควบคุมวัตถุดิบ การทดสอบ และการติดตามกฎหมาย จะช่วยลดความเสี่ยงและเสริมสร้างความยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยงในระยะยาว