SGS Thailand BlogDecember 15, 2025

อยากทำธุรกิจให้ยั่งยืน แต่ยังสับสนกับคำว่า Carbon Footprint, LCA หรือมาตรฐาน ISO ต่าง ๆ ใช่ไหม? บทความนี้จะช่วยคลายทุกข้อสงสัยด้วยคำถาม-คำตอบที่เข้าใจง่าย ครอบคลุมตั้งแต่การเลือกขอบเขต Cradle to Grave, การคำนวณบรรจุภัณฑ์หลายชั้น ไปจนถึงการทำ ISO 14067 สำหรับผลิตภัณฑ์ พร้อมเคล็ดลับที่คุณนำไปใช้ได้จริง อ่านจบแล้วมั่นใจว่าคุณจะเข้าใจภาพรวมและลงมือทำได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐานสากล

ESG Environmental Social Governance Business Strategy Concept

Cradle to Grave ต่างจาก LCA อย่างไร?
Cradle to Grave คือ “ขอบเขตของ LCA” แบบหนึ่ง

ซึ่งเริ่มตั้งแต่การได้มาของวัตถุดิบ (Cradle) ไปจนถึงการกำจัดหรือจบวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ (Grave)

ส่วน LCA (Life Cycle Assessment) คือ “วิธีการประเมินผลกระทบตลอดวงจรชีวิต” ตาม ISO 14040/14044 ที่สามารถกำหนดขอบเขตได้หลายแบบ เช่น
- Cradle to Gate
- Gate to Gate
- Cradle to Grave
- Cradle to Cradle
หากโรงงานของเราไม่ได้ผลิตสินค้าเพื่อจำหน่ายถึงผู้บริโภคโดยตรง (ไม่ใช่ end product) การกำหนดขอบเขตควรใช้แบบ B2B ใช่หรือไม่?
หากโรงงานผลิตสินค้ากึ่งสำเร็จรูปหรือชิ้นส่วนที่ส่งต่อให้ลูกค้าเพื่อไปผลิตต่อ (ไม่ใช่ end product)

การจัดทำ LCA/CFP ควรกำหนดขอบเขตเป็น B2B (Cradle to Gate) เพราะ
- B2B เหมาะกับสินค้า “ไม่จบวงจรชีวิตที่เรา”
- เราไม่สามารถควบคุมหรือรู้ข้อมูลการใช้–การกำจัดของ end user
- สอดคล้องตามแนวทางของ ISO 14067 สำหรับสินค้ากึ่งสำเร็จรูป
หากไม่มีค่า EF สำหรับส่วนประกอบนั้นเลย จะใช้ข้อมูลจากแหล่งใดได้บ้าง? แล้ว Packaging หลายชั้นควรคำนวณการปล่อยก๊าซอย่างไร?
หากไม่มีค่า EF สำหรับ Raw Material ซึ่งเป็นส่วนประกอบของบรรจุภัณฑ์นั้นเลย จะใช้ข้อมูลจากแหล่งใดได้บ้าง?

สามารถใช้แหล่งข้อมูลตามลำดับความเหมาะสมดังนี้:
1. Secondary database (แนะนำที่สุด) – ecoinvent, GaBi, ELCD, ICE Database, etc.
2. Literature / งานวิจัยที่เชื่อถือได้ - เช่น งานวิชาการที่มี LCA-compliant boundary, peer-reviewed
3. ข้อมูลจากผู้ผลิตวัตถุดิบที่มี Environmental Product Declaration (EPD) เช่น EPD ของเหล็ก, พลาสติก, กระดาษ ฯลฯ
4. Proxy data (ข้อมูลเทียบเคียง)
5. หากไม่มี EF ตรงตัว ให้เลือกวัสดุที่ “คุณสมบัติใกล้เคียงที่สุด” และระบุสมมติฐานชัดเจน เช่น
ไม่มี EF ของ HDPE-grade พิเศษ → ใช้ EF HDPE ทั่วไปแทน

แล้ว Packaging ที่มีหลายองค์ประกอบควรคำนวณการปล่อยก๊าซอย่างไร

หลักการง่าย ๆ:

คำนวณแยกแต่ละชั้น → แล้วนำมารวมกัน

แต่ละชั้นให้ทำแบบนี้:
1. ระบุ ชนิดวัสดุ (เช่น กระดาษ, พลาสติก, ฟอยล์, PE, PP)
2. ระบุ น้ำหนักของแต่ละชั้น (g หรือ kg)
3. ใช้ EF ของวัสดุนั้นตาม database
4. คำนวณการปล่อยของแต่ละชั้น
5. รวมผลทั้งหมดเป็น การปล่อย GHG จากบรรจุภัณฑ์ทั้งหมดต่อหนึ่งหน่วยผลิตภัณฑ์
ตัวอย่างสั้น ๆ Packaging มี 3 ชั้น
- ชั้น 1: กระดาษ 30 g (EF = 1.1 kgCO₂e/kg)
- ชั้น 2: PE 5 g (EF = 2.0 kgCO₂e/kg)
- ชั้น 3: ฟอยล์อลูมิเนียม 1 g (EF = 10 kgCO₂e/kg)
ผลรวม = ผลกระทบของแต่ละชั้น

หากชั้นใดเป็น Composite (เช่น PET/AL/PE laminate)
- ต้องแยกสัดส่วน % โดยน้ำหนัก หรือ
- ใช้ EF ของ material กับค่าเฉลี่ยแบบ weighted average
- หรือใช้ EF ของ Laminate packaging จากแหล่งที่น่าเชื่อถือได้ (หากมี)
หากองค์กรมีการจัดทำ ISO 14064 แล้ว ต้องการขยายไปสู่ระดับผลิตภัณฑ์ ต้องเริ่มใหม่ที่ ISO 14067 หรือไม่?
ต้องทำ ISO 14067 แยกใหม่ เพราะ ISO 14064-1 เป็นมาตรฐานระดับองค์กร (Organization-level GHG Inventory) ส่วน ISO 14067 เป็นมาตรฐานคำนวณ Carbon Footprint ระดับผลิตภัณฑ์ (Product-level)
- ถึงแม้องค์กรจะมีข้อมูล GHG จาก ISO 14064 อยู่แล้ว แต่:
- ขอบเขตการคำนวณไม่เหมือนกัน
- หน่วยฟังก์ชัน (Functional Unit) ต่างกัน
- ข้อมูลกิจกรรมของผลิตภัณฑ์ต้องรายละเอียดลึกกว่า
- ต้องทำ LCA ตาม ISO 14040/14044 ร่วมด้วย
- ต้องจัดทำระบบข้อมูลเฉพาะของผลิตภัณฑ์ครบทั้ง upstream–core–downstream
สรุป:
- มี ISO 14064 แล้ว → ไม่สามารถนำมาใช้แทน ISO 14067 ได้
- แต่ข้อมูลพลังงาน, เชื้อเพลิง และกิจกรรมในโรงงานที่จัดเก็บไว้แล้ว สามารถนำมาช่วย “เป็นฐานข้อมูล” ต่อยอดให้การทำ ISO 14067 ง่ายขึ้น
หากโรงงานมีหลายผลิตภัณฑ์ การเลือกวิธีการปันส่วนจำเป็นต้องใช้วิธีเดียวกันทั้งหมดหรือไม่?
หลักการสำคัญตามมาตรฐาน ISO 14044/14067 กำหนดว่า
- การเลือกวิธีปันส่วนต้อง สอดคล้องกับลักษณะของกระบวนการ
- ต้อง มีการอธิบายเหตุผล ว่าทำไมเลือกวิธีนั้น
- ต้อง ใช้วิธีเดิมอย่างสม่ำเสมอสำหรับผลิตภัณฑ์เดียวกัน แต่
- ไม่บังคับ ให้ทุกผลิตภัณฑ์ใช้วิธีเดียวกันทั้งหมด
สรุป ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีปันส่วนแบบเดียวกันสำหรับทุกผลิตภัณฑ์ เลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละกระบวนการได้ แต่ต้อง
- มีเหตุผลรองรับ
- เปิดเผยในรายงาน
- ใช้สม่ำเสมอภายในผลิตภัณฑ์เดียวกัน
ผลการรับรอง Carbon Footprint ตาม ISO มีอายุเท่าไหร่?
โดยทั่วไปผลการรับรองมีอายุประมาณ 3 ปี
ค่าใช้จ่ายในการ ตรวจประเมิน ISO 14067 อยู่ที่เท่าไหร่?
ค่าตรวจประเมินตามมาตรฐาน ISO 14067 จะขึ้นอยู่กับจำนวนวันตรวจ, จำนวนผลิตภัณฑ์, และความซับซ้อนของกระบวนการ ทั้งนี้ค่าใช้จ่ายจะเพิ่มขึ้นหากมีหลายโรงงาน ต้องลงพื้นที่หลายวัน หรือมีกระบวนการผลิตที่ซับซ้อนมากขึ้น
จะทราบได้อย่างไรว่าในรูปแบบ B2C ผู้บริโภคมีพฤติกรรมการใช้งานและการรีไซเคิลอย่างไร?
ในรูปแบบ B2C ไม่สามารถรู้พฤติกรรมผู้บริโภคแบบเจาะจงได้ จึงต้องใช้รายละเอียดที่ระบุใน PCR, ค่ามาตรฐานอ้างอิง, สถิติประเทศ, ฐานข้อมูล LCA, งานวิจัย และกำหนดสมมติฐานที่โปร่งใส เพื่อระบุการใช้งานและการกำจัดผลิตภัณฑ์หลังใช้งานแทนพฤติกรรมของผู้บริโภคจริง

เกี่ยวกับ SGS

SGS คือ บริษัทชั้นนำระดับโลกด้านการทดสอบ การตรวจสอบ และการรับรองระบบ เราดำเนินงานผ่านเครือข่ายที่ประกอบด้วยห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์และสถานประกอบการกว่า 2,500 แห่ง ใน 115 ประเทศ โดยได้รับการสนับสนุนจากทีมงานมืออาชีพที่มีความมุ่งมั่นกว่า 99,500 คน ด้วยประสบการณ์กว่า 145 ปีแห่งความเป็นเลิศในการให้บริการ เราผสานความแม่นยำและความเที่ยงตรงที่เป็นเอกลักษณ์ของบริษัทสวิส เพื่อช่วยให้องค์กรต่างๆ บรรลุมาตรฐานสูงสุดด้านคุณภาพ การปฏิบัติตามข้อกำหนด และความยั่งยืน

คำมั่นสัญญาของแบรนด์เรา – when you need to be sure – สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในความน่าเชื่อถือ ความซื่อสัตย์ และความไว้วางใจ ซึ่งช่วยให้ธุรกิจดำเนินไปได้อย่างมั่นใจ เราภูมิใจนำเสนอบริการจากผู้เชี่ยวชาญของเราภายใต้ชื่อ SGS และแบรนด์เฉพาะทางที่ได้รับความไว้วางใจ เช่น Brightsight, Bluesign, Maine Pointe และ Nutrasource

SGS เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ SIX Swiss Exchange ภายใต้สัญลักษณ์ SGSN (ISIN CH1256740924, Reuters SGSN.S, Bloomberg SGSN:SW)