Zapewnienie wody pitnej wolnej od zagrożeń mikrobiologicznych pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań w ochronie zdrowia publicznego. Choć nowoczesne technologie uzdatniania wody są coraz bardziej skuteczne, ryzyko skażenia wciąż istnieje – wynika ono zarówno z ograniczeń procesów technologicznych, jak i niewystarczającej ochrony samych ujęć. Dlatego kluczową rolę odgrywają strefy ochronne ujęć wody, które stanowią pierwszą barierę przed przedostawaniem się zanieczyszczeń biologicznych i chemicznych. Jakie zadania pełnią one w systemie bezpieczeństwa wodnego? Odpowiedź znajdziecie w dalszej części artykułu.
Strefy ochrony ujęć wody – bezpośrednia i pośrednia – pełnią kluczową funkcję w ograniczaniu ryzyka skażenia mikrobiologicznego. Strefa bezpośrednia obejmuje teren przylegający do samego ujęcia, np. studni czy punktu poboru wody powierzchniowej, i ma na celu ochronę przed natychmiastowym przedostawaniem się zanieczyszczeń biologicznych i chemicznych. W praktyce oznacza to m.in. ogrodzenie terenu, kontrolowany dostęp, zakaz prowadzenia działalności rolniczej lub przemysłowej oraz utrzymanie czystości i eliminację źródeł fekalnych.
Strefa ochrony pośredniej obejmuje szerszy obszar, z którego woda zasila ujęcie. Jej zadaniem jest ograniczenie napływu zanieczyszczeń w dłuższej perspektywie czasowej, np. przez regulację gospodarki odpadami i ściekami, stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz kontrolę lokalizacji działalności przemysłowej i usługowej. Działania w tej strefie mają charakter prewencyjny, zmniejszając ryzyko kumulacji mikroorganizmów w warstwach wodonośnych, zwłaszcza w przypadku wód podziemnych, gdzie czas migracji wody do ujęcia może być długi.
Strefy ochronne ujęć wody wyznacza się na podstawie analizy ryzyka, która pozwala określić możliwe zagrożenia biologiczne i chemiczne, w tym potencjalne skażenie mikrobiologiczne. Analiza ta uwzględnia zarówno czynniki naturalne, jak i antropogeniczne, takie jak:
Starannie przeprowadzone wyznaczenie stref ochronnych umożliwia:
Strefy ochronne ujęć wody działają komplementarnie, tworząc system zabezpieczenia zarówno natychmiastowego, jak i długofalowego. Skuteczność obu stref zmniejsza presję mikrobiologiczną na procesy uzdatniania, redukuje ryzyko niedostatecznej eliminacji patogenów i zapewnia stabilną jakość wody pitnej. W praktyce oznacza to:
Wprowadzenie i konsekwentne egzekwowanie zasad funkcjonowania stref ochrony bezpośredniej i pośredniej stanowi fundament profilaktyki skażeń mikrobiologicznych w wodzie pitnej. Ochrona terenów wokół ujęć wodnych jest nie tylko obowiązkiem wynikającym z prawa, ale przede wszystkim inwestycją w zdrowie publiczne i bezpieczeństwo mieszkańców.
Aleksandra Jabłońska, ekspertka branży Industries & Environment w SGS Polska
Literatura:
SGS jest światowym liderem w dziedzinie badań, inspekcji i certyfikacji. Działamy w sieci ponad 2500 laboratoriów i biur w 115 krajach, wspieranych przez zespół 99 500 oddanych swojej pracy profesjonalistów. Posiadamy ponad 145 lat doświadczenia w dostarczaniu doskonałych usług – łączymy dokładność i precyzję, które charakteryzują szwajcarskie firmy, by pomagać organizacjom w osiąganiu najwyższych standardów jakości, zgodności i zrównoważonego rozwoju.
Nasze hasło – when you need to be sure – to obietnica podkreślająca nasze przywiązanie do zaufania, rzetelności i niezawodności, które umożliwiają firmom rozwijanie się z pewnością siebie. Z dumą dostarczamy nasze eksperckie usługi jako SGS, wspomagani przez inne nasze zaufane i ściśle wyspecjalizowane marki, takie jak Brightsight, Bluesign, Maine Pointe oraz Nutrasource.
SGS jest firmą notowaną na Szwajcarskiej Giełdzie Papierów Wartościowych oznaczoną symbolem SGSN (ISIN CH1256740924, Reuters SGSN.S, Bloomberg SGSN:SW).
