Kwas octowy, znany również jako kwas etanowy, to organiczny związek chemiczny o wzorze CH3COOH. O jego właściwościach, zastosowaniu i szkodliwości przeczytacie poniżej.
Właściwości kwasu octowego
Kwas octowy to związek chemiczny należący do grupy kwasów karboksylowych. Powstaje w wyniku fermentacji i utleniania naturalnych węglowodanów; octan jest solą kwasu octowego, estrem lub acylem.
Kwas octowy występuje w postaci bezbarwnej, ciekłej substancji o ostrym, nieprzyjemnym, drażniącym i charakterystycznym zapachu. Poniżej 16,7°C tworzy kryształy przypominające lód (kwas octowy lodowaty). Ma właściwości higroskopijne, czyli pochłania wilgoć z powietrza. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, alkoholu etylowym i innych rozpuszczalnikach organicznych.
Kwas octowy wykazuje również właściwości bakteriobójcze. Stanowi główny składnik octu – roztwór octu zawiera kwas octowy i wodę, przy czym kwas etanowy wynosi od 5 do 20% objętości.
Kwas octowy – zastosowanie
Kwas octowy pełni wiele funkcji w przemyśle spożywczym. Jako składnik produktów spożywczych ma zdolność do obniżania pH oraz poprawia smak jedzenia. Jest również wykorzystywany jako konserwant, gdyż jego właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze pozwalają na zahamowanie rozwoju mikroorganizmów powodujących psucie się żywności.
Na liście dodatków do żywności jest oznakowany numerem E260. Kwas octowy pod tym numerem znajdziemy na listach składników takich produktów spożywczych jak: gotowe sosy (musztarda, keczup, sosy sałatkowe), jogurty, pieczywo, wyroby cukiernicze, czekolada, płatki śniadaniowe, sery, napoje energetyczne. Natomiast naturalnie kwas octowy występuje w produktach otrzymywanych w procesie fermentacji, jak piwo, wino i kiszonki.
Kwas octowy ma też zastosowanie w czyszczeniu i konserwacji. Dzięki swoim właściwościom odkamieniającym jest wykorzystywany do usuwania osadów kamienia z pralek, zmywarek czy armatury łazienkowej. Kwas octowy może być również stosowany jako środek dezynfekujący, gdyż zabija bakterie i grzyby.
W przemyśle chemicznym kwas octowy jest wykorzystywany jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec do produkcji wielu innych związków chemicznych, takich jak octan winylu czy kwas acetylosalicylowy (aspiryna). Warto dodać, że kwas octowy jest również składnikiem niektórych kosmetyków i leków. W przemyśle farmaceutycznym jest stosowany jako miejscowy środek drażniący.
Kwas octowy jest również używany do produkcji różnych barwników, tworzyw sztucznych, jedwabiu i perfum. W przemyśle gumowym stosowany jest również jako środek koagulujący. Kwas octowy jest przydatny w produkcji octanu, acetonu i estrów stosowanych w różnych gałęziach przemysłu.
Kwas octowy – szkodliwość
Kwas octowy jest bezpieczny w niskich stężeniach (np. ocet spożywczy 6-10%), lecz stężony (powyżej 10%, a zwłaszcza lodowaty ~100%) jest substancją żrącą, powodującą poważne oparzenia skóry, oczu i układu oddechowego. Spożycie wysokich stężeń grozi oparzeniem przełyku i żołądka, a nawet śmiercią.
Podsumowanie
Kwas octowy ma szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym, chemicznym, farmaceutycznym czy gumowym. W niskich stężeniach jest bezpieczny dla człowieka, jednak przy wyższych stężeniach może nieść ze sobą poważne skutki. Dlatego też należy zachować ostrożność.
Firma SGS oferuje kompleksowe usługi w zakresie testowania, analizy i kontroli jakości kwasu octowego, w tym kwasu octowego lodowatego oraz jego roztworów wykorzystywanych w przemyśle i badaniach. Zapraszamy do współpracy.
Sandra Ujma, ekspertka branży Natural Resources w SGS Polska
Źródła:
- https://www.doz.pl/czytelnia/a15434-Kwas_octowy_E260__wlasciwosci_i_zastosowanie._Kwas_etanowy_i_jego_wplyw_na_zdrowie
- https://www.tomchem.pl/blog/52-czym-jest-kwas-octowy-i-jakie-ma-zastosowanie
- https://distripark.com/aktualnosci/kwas-octowy-e260-czym-jest-i-jakie-ma-wlasciwosci
- https://www.medonet.pl/zdrowie,kwas-octowy---zastosowanie--wlasciwosci--cena,artykul,1728616.html
- https://vitapedia.pl/kwas-octowy-e260
- https://chemicalsafety.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_card_id=0363
