Ślad węglowy produktu. Kontekst regulacyjny

Wprowadzenie strategii Europejskiego Zielonego Ładu reguluje lub będzie regulowało wiele aspektów zrównoważonego rozwoju. Tematy związane ze śladem węglowym produktu, pośrednio lub bezpośrednio, także znalazły swoje odzwierciedlenie w pracach Komisji Europejskiej.

Ekoprojekt

Rozporządzenie (UE) 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów (ESPR) ma zastąpić aktualnie obowiązującą Dyrektywę ws. ekoprojektu z 2005 r.

Kluczowe elementy nowej regulacji obejmują stworzenie jednolitych wymogów ekoprojektu dla szerokiej gamy produktów wprowadzanych na rynek UE w celu zmniejszenia ich śladu węglowego i środowiskowego w całym cyklu życia. Wprowadzony zostanie obowiązek Cyfrowego Paszportu Produktu (DPP), który umożliwi konsumentom dostęp do informacji o składzie produktu, obecności substancji niebezpiecznych, trwałości, możliwości naprawy i recyklingu.

Wymogi ekoprojektu będą określane w odrębnych aktach i obejmą zarówno aspekty efektywności produktu (np. minimalna zawartość materiałów z recyklingu, dostępność części zamiennych), jak i wymogi informacyjne (np. ślad węglowy). Rozporządzenie przewiduje również aktualizację etykiet energetycznych, wprowadzenie nowych etykiet dotyczących trwałości, możliwość ustanowienia minimalnych wymogów w zamówieniach publicznych oraz zakaz niszczenia niesprzedanych towarów w przyszłości.

Należy pamiętać, że rozporządzenie ESPR nie działa w izolacji. W zależności od typu i wielkości organizacji, przedsiębiorcy powinni zmapować powiązania z innymi przepisami, np. Dyrektywą CSRD, Dyrektywą CSDDD czy CBAM. Rekomendowane jest zintegrowanie systemów raportowania i przeprowadzenie analizy luk, aby uniknąć dublowania danych. Sprawdź, jak SGS może wesprzeć Twoją organizację!

Produkty objęte ESPR

Nowe wymogi będą wprowadzane falowo, rozpoczynając od priorytetowych grup produktów (pośrednich i końcowych), które mają znaczący udział w rynku oraz największy potencjał ograniczenia wpływu na środowisko i poprawy efektywności zasobowej.

Rozporządzenie obejmie:

• tekstylia i odzież (planowane wymogi od 2027 r.),
• meble (2028 r.),
• §opony (2027 r.),
• §oraz materace (2029 r.).

Wśród produktów pośrednich znalazły się:

• żelazo i stal (2026 r.),
• §oraz aluminium (2027 r.).

W harmonogramie uwzględniono produkty związane z energią, takie jak zmywarki, pralki (2026 r.), wyświetlacze (2027 r.), ładowarki do pojazdów elektrycznych (2028 r.) oraz telefony i tablety (2030 r.).

Oprócz tego plan przewiduje wprowadzenie wymogów horyzontalnych, które będą miały zastosowanie do szerokiej gamy produktów – m.in. dotyczących możliwości naprawy (2027 r.) oraz zawartości materiałów z recyklingu w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (2029 r.).

Znaczenie dla biznesu

Wszystkie produkty wprowadzane na rynek UE – zarówno produkowane w UE, jak i importowane – będą musiały spełniać nowe wymogi i posiadać Cyfrowy Paszport Produktu. Brak zgodności będzie oznaczał brak dostępu do rynku, co wymusza na firmach dostosowanie procesów produkcyjnych, systemów zarządzania danymi i integrację z narzędziami cyfrowymi. W przypadku importerów Komisja zapowiada proporcjonalną ocenę skutków dla państw trzecich oraz działania informacyjne i wsparcie dla partnerów handlowych UE, aby ułatwić im dostosowanie się do rozszerzonych wymogów.

Przedsiębiorstwa będą musiały zapewnić transparentność w całym łańcuchu wartości, przygotować się na audyty i raportowanie, a także uwzględnić nowe kryteria podczas projektowania produktów, takie jak trwałość, naprawialność i zawartość materiałów z recyklingu.

Marlena Osińska-Przybysz, ekspertka branży Business Assurance w SGS Polska

Bibliografia:

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów oraz zmiany dyrektywy (UE) 2020/1828 i rozporządzenia (UE) 2023/1542 i uchylenia dyrektywy 2009/125/WE

[2] Komunikat Komisji. Plan prac w zakresie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów i etykietowania energetycznego na lata 2025-2023. Bruksela, 16 kwietnia 2025 r.