CBAM nie jest formalnie uznawany za podatek. Jest to mechanizm wyceny emisji CO₂, w ramach którego importerzy muszą nabywać certyfikaty odpowiadające emisjom wbudowanym związanym z towarami przywożonymi do UE.
Unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) wprowadza nowe obowiązki dla importerów i producentów dostarczających towary wysokoemisyjne na rynek UE. Od kwartalnego raportowania w okresie przejściowym (2023-2025) po obowiązkową weryfikację danych od 2026 roku – podmioty objęte CBAM muszą zapewnić zgodność z metodologiami i procedurami określonymi w rozporządzeniu CBAM oraz aktach wykonawczych. Obowiązek weryfikacji dotyczy wyłącznie przedsiębiorstw raportujących rzeczywiste dane dotyczące emisji.
SGS zapewnia niezależne wsparcie w zakresie CBAM, bazując na eksperckiej wiedzy, globalnych zasobach oraz wieloletnim doświadczeniu w weryfikacji EU ETS.
Jakie korzyści daje raportowanie CBAM w oparciu o rzeczywiste dane?
- Zmniejszenie obciążeń finansowychWartości domyślne określone przez Komisję Europejską mogą prowadzić do wyższych obciążeń finansowych. Jeżeli rzeczywiste emisje związane z produkcją są niższe, ich niezależna weryfikacja może pomóc ograniczyć koszty wynikające z CBAM.
- Poprawa efektywności operacyjnejJeżeli rzeczywiste emisje związane z produkcją są niższe, ich niezależna weryfikacja może pomóc ograniczyć koszty wynikające z CBAM.
- Wzmocnienie wiarygodności i zaufaniaZweryfikowane dane emisyjne potwierdzają rzetelność raportowania i zaangażowanie organizacji w działania związane ze zrównoważonym rozwojem. Buduje to zaufanie klientów, inwestorów i innych interesariuszy.
- Przygotowanie na przyszłe zmiany regulacyjneWdrożenie systemów zgodnych z wymaganiami CBAM w zakresie gromadzenia, monitorowania i raportowania emisji pomaga organizacji przygotować się na przyszłe rozszerzenie zakresu mechanizmu oraz pojawienie się podobnych regulacji na innych rynkach eksportowych.
Czym jest CBAM i jak działa?
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) to regulacja unijna, której celem jest zapobieganie ucieczce emisji. Gwarantuje ona, że importowane towary, z którymi wiążą się znaczące emisje wbudowane, podlegają opłacie emisyjnej równoważnej tej obowiązującej w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Mechanizm ten wdrażany jest etapowo – po okresie przejściowym, który zakończył się 31 grudnia 2025 r., następuje system docelowy.
Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie docelowy system CBAM. Importerzy są zobowiązani do składania corocznych deklaracji CBAM obejmujących emisje wbudowane w towary importowane w danym roku sprawozdawczym.
W okresie docelowym wymóg weryfikacji przez akredytowaną stronę trzecią obowiązuje wyłącznie importerów raportujących na podstawie rzeczywistych danych o emisjach. Importerzy opierający się na wartościach domyślnych nie podlegają weryfikacji.
Od 2026 r. obowiązują również zobowiązania finansowe związane z CBAM. W 2027 r. importerzy będą zobowiązani do nabywania i umarzania certyfikatów CBAM odpowiadających emisjom związanym z towarami importowanymi w 2026 r.
Jakie branże i produkty są objęte CBAM?
CBAM ma obecnie zastosowanie do wybranych towarów:
- Żeliwo i stal
- Cement
- Aluminium
- Nawozy
- Wodór
- Energia elektryczna
Pakiet CBAM 2025, opublikowany 17 grudnia, zawiera propozycję rozszerzenia zakresu mechanizmu o wybrane produkty rynku niższego szczebla wymagające intensywnego wykorzystania stali i aluminium.
Wspieramy importerów, producentów, handlowców i zintegrowane łańcuchy dostaw we wszystkich sektorach objętych CBAM.
Jak pomagamy zapewnić zgodność z wymogami CBAM
Pomagamy spełnić wymogi regulacyjne, ograniczyć obciążenia administracyjne oraz przygotować organizację do długoterminowego utrzymania zgodności z przepisami. Nasze usługi w zakresie zgodności z wymogami CBAM obejmują wstępną weryfikację oraz szkolenia.
Wstępna weryfikacja CBAM
Wstępna weryfikacja CBAM to dobrowolna ocena przeprowadzana na wczesnym etapie, która pozwala sprawdzić, czy dane dotyczące emisji i systemy monitorowania są zgodne z wymogami mechanizmu CBAM. Jest to niezależna, nieakredytowana usługa zewnętrzna, która pomaga eksporterom zweryfikować zgodność ich systemu monitorowania i raportowania emisji z wymogami CBAM.
Poddanie się wstępnej weryfikacji w 2026 r. zapewnia następujące korzyści:
- Wykrywane są błędy i niespójności w monitorowaniu i raportowaniu emisji, co daje dostawcom wystarczająco dużo czasu na ich poprawienie
- Symulacje pozwalają firmie oszacować potencjalne opłaty CBAM na podstawie wartości rzeczywistych, co ułatwia prognozowanie kosztów
- Ograniczone zostaje ryzyko konieczności stosowania mniej korzystnych wartości domyślnych
- Wstępna weryfikacja pozwala zaznajomić się z procesem weryfikacji CBAM
Szkolenia z zakresu CBAM
Zapewniamy praktyczne szkolenia obejmujące:
- przebieg procesów i granice systemu
- metodyki obliczania emisji oraz wymagania specyficzne dla poszczególnych sektorów
- plany monitorowania emisji
akredytację weryfikatorów
Rozporządzenie Delegowane Komisji Europejskiej dotyczące akredytacji weryfikatorów (20 listopada 2025 r.) określa zasady akredytacji weryfikatorów CBAM:
- Europejskie jednostki certyfikujące (European Certification Bodies) powinny ubiegać się o akredytację w swoim krajowym organie akredytującym (National Accreditation Body, NAB), o ile dany zakres akredytacji jest przez niego oferowany.
- Jednostki certyfikujące spoza Europy powinny ubiegać się o akredytację w jednym z europejskich organów akredytujących.
- Weryfikatorzy posiadający już akredytację EU ETS dla odpowiednich grup działalności mogą ubiegać się o rozszerzenie zakresu swojej akredytacji o działalności objęte CBAM.
- Załączniki do rozporządzenia określają zakres CBAM oraz wymagania, jakie muszą spełniać weryfikatorzy.
SGS jest akredytowanym weryfikatorem EU ETS w wielu krajach Unii Europejskiej. Zamierzamy w przyszłości ubiegać się o rozszerzenie zakresu akredytacji ISO/IEC 17029 o mechanizm CBAM, co będzie wymagało oceny ze strony właściwej jednostki akredytującej.
Dlaczego warto wybrać SGS?
Jesteśmy światowym liderem w zakresie weryfikacji emisji gazów cieplarnianych (GHG), posiadającym wieloletnie doświadczenie w systemach handlu uprawnieniami do emisji (ETS) we wszystkich sektorach. Dzięki globalnej sieci ekspertów wspieramy dostawców i organizacje prowadzące działalność na całym świecie. Jako niezależna i zaufana jednostka weryfikująca, działająca zgodnie z najwyższymi standardami jakości i bezstronności, oferujemy kompleksowe wsparcie, w tym praktyczne wskazówki oparte na doświadczeniach i wyzwaniach rynkowych.
Pytania i odpowiedzi
W okresie przejściowym importerzy są zobowiązani do kwartalnego raportowania emisji. Od 2027 r. będą musieli nabywać certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom wbudowanym w towary importowane do UE w 2026 r. Liczba wymaganych certyfikatów uwzględnia różnicę pomiędzy ceną emisji CO₂ obowiązującą w UE a ewentualną opłatą emisyjną już poniesioną w kraju pochodzenia produktu.
Obecnie mechanizm CBAM obejmuje wybrane surowce oraz niektóre produkty przetworzone, w szczególności z sektorów żelaza, stali i aluminium. Do tej grupy należą m.in. śruby, wkręty do podkładów, nity itp. Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej zmieniającego rozporządzenie (UE) 2023/956, opublikowany 17 grudnia 2025 r., przewiduje rozszerzenie zakresu CBAM o wybrane wysokoemisyjne produkty ze stali i aluminium.
W ramach unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) sposób obliczania i raportowania emisji gazów cieplarnianych różni się w zależności od rodzaju produktu. Zasady te różnią się w zależności od rodzaju produktu, uwzględnianych gazów cieplarnianych oraz tego, czy raportowaniu podlegają emisje bezpośrednie, pośrednie, czy oba ich rodzaje.
W przypadku cementu uwzględnia się wyłącznie emisje dwutlenku węgla (CO₂). Raportowane są zarówno emisje bezpośrednie, jak i pośrednie, w odniesieniu do ilości importowanego cementu wyrażonej w tonach. Dla nawozów zakres raportowania jest szerszy. Oprócz emisji CO₂, dla niektórych produktów należy uwzględnić również emisje podtlenku azotu (N₂O). Raportowane są emisje bezpośrednie i pośrednie na tonę importowanego nawozu. W przypadku żelaza i stali raportowanie odbywa się w przeliczeniu na tonę produktu. Uwzględniane są wyłącznie bezpośrednie emisje CO₂. Dla aluminium, oprócz emisji CO₂, w przypadku niektórych wyrobów uwzględnia się również emisje perfluorowęglowodorów (PFC). W przypadku wodoru raportowane są emisje CO₂ przypadające na tonę importowanego produktu. Uwzględniane są wyłącznie bezpośrednie emisje CO₂. Energię elektryczną mierzy się natomiast w megawatogodzinach, a raportowaniu podlegają wyłącznie bezpośrednie emisje dwutlenku węgla.
Wspieramy organizacje w przygotowaniu się do spełnienia wymagań CBAM poprzez usługi preweryfikacji oraz szkolenia.
