Woda pitna powinna odpowiadać wysokim standardom jakościowym, aby nie stanowiła zagrożenia dla zdrowia konsumentów. Dotychczasowa kontrola mikrobiologiczna koncentrowała się przede wszystkim na bakteriach patogennych. Jednakże rosnąca liczba publikacji naukowych wskazuje na potrzebę uwzględnienia także grzybów jako istotnego elementu mikrobiomu wody do picia. Czy obecność grzybów w wodzie rzeczywiście stanowi zagrożenie, które należy monitorować? Odpowiedź znajdziecie w dalszej części artykułu.
Skąd biorą się grzyby w wodzie pitnej?
Grzyby w wodzie pitnej mogą pochodzić z różnych źródeł. Naturalnie występują w wodach powierzchniowych, takich jak rzeki czy jeziora, skąd trafiają do systemów wodociągowych. Mogą też występować w wodach podziemnych, przenikając z gleby i warstw wodonośnych.
W instalacjach wodociągowych grzyby mogą osiedlać się na wewnętrznych powierzchniach rur i armatury, tworząc struktury biofilmowe. Biofilmy stanowią ochronę przed działaniem środków dezynfekcyjnych oraz sprzyjają przetrwaniu i proliferacji grzybów w środowisku wodnym. Uszkodzenia instalacji czy nieszczelności powodują wtórne zanieczyszczenie wody grzybami z otoczenia. Czynniki środowiskowe, takie jak obecność substancji organicznych, optymalne warunki termiczne oraz dostępność tlenu, mają istotny wpływ na rozwój i utrzymanie populacji grzybów w wodzie.
Różnorodność gatunkowa grzybów w wodzie pitnej
Grzyby obecne w wodzie pitnej wykazują znaczną różnorodność taksonomiczną, obejmującą zarówno mikroskopijne grzyby strzępkowe, jak i drożdże. W skład mikroflory grzybowej mogą wchodzić nie tylko saprotrofy, które naturalnie bytują w środowisku wodnym i glebowym, ale także organizmy oportunistycznie patogenne. Najczęściej identyfikowane są gatunki z rodzajów: Aspergillus, Penicillium, Cladosporium, Fusarium, Candida, Rhodotorula oraz Trichoderma. Grzyby te różnią się pod względem wymagań środowiskowych, tempa wzrostu, mechanizmów adhezji do powierzchni oraz odporności na czynniki dezynfekcyjne.
Aspekty sanitarne obecności grzybów w wodzie
Obecność grzybów w wodzie przeznaczonej do spożycia stanowi czynnik ryzyka, który może wpływać na zdrowie konsumentów. Grzyby mogą powodować różnego rodzaju zakażenia oportunistyczne, szczególnie u osób z osłabioną odpornością, takich jak pacjenci onkologiczni, osoby po przeszczepach czy zakażeni wirusem HIV. Niektóre gatunki, jak Aspergillus i Candida, wywołują infekcje dróg oddechowych, skóry oraz błon śluzowych. Dodatkowo obecność zarodników grzybów i ich metabolitów może wywoływać reakcje alergiczne. Część gatunków grzybów jest zdolna do syntezy mykotoksyn, które wykazują działanie rakotwórcze.
Jeśli chodzi o jakość wody, obecność grzybów powoduje pogorszenie jej właściwości organoleptycznych – pojawia się nieprzyjemny zapach i smak.
Metody ograniczania rozwoju grzybów w instalacjach wodnych
Zapobieganie obecności grzybów w wodzie wymaga dbałości o stan techniczny całej infrastruktury wodociągowej. Kluczową rolę odgrywa systematyczne czyszczenie i dezynfekcja zbiorników retencyjnych oraz elementów sieci dystrybucyjnej. Równocześnie niezbędne jest zapewnienie wysokiej skuteczności procesów uzdatniania wody – w tym filtracji, ozonowania i naświetlania promieniowaniem UV.
Podsumowując, obecność grzybów w wodzie pitnej to wciąż niedoceniane, lecz rzeczywiste zagrożenie dla zdrowia publicznego. Choć świadomość problemu rośnie, nadal brakuje kompleksowych regulacji i standardów dotyczących monitorowania oraz kontroli tych mikroorganizmów w systemach zaopatrzenia w wodę. Z tego względu konieczne są dalsze badania naukowe, które pozwolą lepiej zrozumieć skalę zagrożenia oraz mechanizmy rozprzestrzeniania się grzybów w środowisku wodnym.
SGS Polska, uznany lider w zakresie badań jakości wody, oferuje kompleksową analizę wody przeznaczonej do spożycia. Zapraszamy do kontaktu w celu uzyskania szczegółowych informacji.
Aleksandra Jabłońska, ekspertka branży Industries & Environment w SGS Polska
Literatura:
- Grabińska-Łoniewska, A., Koniłłowicz-Kowalska, T., Wardzyńska, G. and Boryn, K., 2007. Occurrence of fungi in water distribution system. Polish Journal of Environmental Studies, 16 (4): 539–547.
- Hageskal, G., Gaustad, P., Heier, B.T. and Skaar, I., 2007. Occurrence of moulds in drinking water. Journal of Applied Microbiology, 102 (3): 774–780.
- Mohammadi, H., Nikaeen, M. and Hatamzadeh, M., 2020. Fungal contamination in drinking water: A neglected public health concern. Journal of Environmental Health and Sustainable Development, 5 (2): 1084–1092.
- Pereira, V.J., Basílio, M.C., Fernandes, D., Domingues, M. and Benoliel, M.J., 2011. Fungi in drinking water: Occurrence, distribution, and significance. Water Research, 45 (17): 5599–5611.
- A review of fungi in drinking water and the implications for human health. Final Report. Report No. WD 0906, April 2011. Department for Environment, Food and Rural Affairs, UK.
O SGS
SGS jest światowym liderem w dziedzinie badań, inspekcji i certyfikacji. Działamy w sieci ponad 2500 laboratoriów i biur w 115 krajach, wspieranych przez zespół 99 500 oddanych swojej pracy profesjonalistów. Posiadamy ponad 145 lat doświadczenia w dostarczaniu doskonałych usług – łączymy dokładność i precyzję, które charakteryzują szwajcarskie firmy, by pomagać organizacjom w osiąganiu najwyższych standardów jakości, zgodności i zrównoważonego rozwoju.
Nasze hasło – when you need to be sure – to obietnica podkreślająca nasze przywiązanie do zaufania, rzetelności i niezawodności, które umożliwiają firmom rozwijanie się z pewnością siebie. Z dumą dostarczamy nasze eksperckie usługi jako SGS, wspomagani przez inne nasze zaufane i ściśle wyspecjalizowane marki, takie jak Brightsight, Bluesign, Maine Pointe oraz Nutrasource.
SGS jest firmą notowaną na Szwajcarskiej Giełdzie Papierów Wartościowych oznaczoną symbolem SGSN (ISIN CH1256740924, Reuters SGSN.S, Bloomberg SGSN:SW).
