Czego szukasz?

Legionella w basenach i strefach SPA – co powinniśmy wiedzieć i jakie zagrożenie za sobą niesie?

07 Mar 2023

Legionella powszechnie znana ze swojej odporności na niesprzyjające warunki środowiska jest dużym problemem w instalacjach wewnętrznych wody ciepłej, a także w strefach relaksu w wielu kompleksach. Czym jest, co może powodować i jak ją usunąć? Dowiecie się z lektury artykułu.

Main Feature Examining Polluted Water

Legionella – czym jest i gdzie występuje?

Bakterie z rodzaju Legionella powszechnie występują w środowisku człowieka. W warunkach naturalnych bytują w środowisku wilgotnym lub wodnym, np. w glebie, mchach i porostach. W przypadku wystąpienia sprzyjających dla tych bakterii warunków, szybko się namnażają, w szczególności w rezerwuarach sztucznych stworzonych przez człowieka, między innymi w instalacjach ciepłej wody użytkowej.

Legionella w wodzie ma optymalne warunki do rozwoju, w szczególności w temperaturach między 25 a 45oC. Bakterie te często kolonizują sieć wodociągową zarówno wody ciepłej, jak i zimnej, dlatego baseny, strefy SPA i inne instalacje z wodą ciepłą utrzymują dogodne warunki do ich namnażania. Przeniesione do instalacji wodociągowej mogą ulegać szybkiemu namnożeniu i wytwarzać biofilmy bakteryjne. Biofilm bakteryjny jest aglomeratem zarówno bakterii, jak i grzybów wraz z innymi organizmami i materią nieorganiczną. Te skupiska mikroorganizmów wytwarzają substancje, które łączą je wzajemnie ze sobą oraz z podłożem, do którego przylegają.

Biofilmy bakteryjne tworzą idealne warunki do rozwoju bakterii z rodzaju Legionella. Znajdują w nim pożywienie oraz ochronę przed środkami dezynfekcyjnymi, a także oddziaływaniem termicznym. Często po procesach dezynfekcji termicznej lub chemicznej wewnętrznych instalacji wody ciepłej dochodzi do rekolonizacji instalacji przez bakterie, które przetrwały w biofilmie.


Legionella w instalacjach wodnych, jak się jej pozbyć?

Bakterie z rodzaju Legionella wykazują zdolność do szybkiej adaptacji w niesprzyjających warunkach, co wraz ze zdolnością do tworzenia biofilmów jest przyczyną problemów z ich całkowitym usunięciem z instalacji. Dlatego tak ważny jest dobór odpowiedniej metody oczyszczania instalacji (fizycznej bądź chemicznej), w szczególności, gdy badanie na obecność bakterii Legionella stwierdzi jej obecność w wodzie. Każda metoda ma swoje wady i zalety, które zostały przedstawione w tabeli poniżej:

 

Metoda

Chlorowanie (ClO2)

Chlorowanie (NaOCl)

Jonizacja (Cu2+ oraz Ag+)

Promieniowanie UV (dezynfekcja)

Dezynfekcja termiczna (70oC)

Usuwanie biofilmu?

TAK

Nie (przy dawkach dezynfekcyjnych 2/3 mg/l)

Tak, w zależności od dawki

NIE

TAK

Skuteczność w zwalczaniu Legionelli

Krótkotrwała (konieczność stałego dozowania)

Krótkotrwała

DŁUGOTRWAŁA, w zależności od dawki (skuteczna 0,2-0,8 mg Cu/l i 0,02-0,08 mg Ag/l – na ok. 1,5 do 3 miesięcy)

Krótkotrwała (do ok. 2 min)

Krótkotrwała (do ok. 1 tygodnia)

Wpływ na otoczenie

Brak (przy małych dawkach)

Udowodnione działanie kancerogenne

Brak (przy małych dawkach)

Brak

Ryzyko oparzenia

Dobrą metodą wspomagającą dłuższe utrzymanie instalacji w czystości jest zapewnienie przepływu we wszystkich jej elementach. Istotne, by naczynie wzbiorcze instalacji wodnej było przepływowe, wtedy nie jest rezerwuarem stojącej wody i utrudnia kolonizację bakterii.

Rycina 1 – Typowe kolonie bakterii Legionella na
podłożu selektywnym GVPC.

Wykorzystanie metody niedostatecznie silnej prowadzi jedynie do częściowego i chwilowego usunięcia problemu. W takiej sytuacji dochodzi bowiem do wcześniej wspomnianej rekolonizacji przez bakterie, które w biofilmie przetrwały.


Obecność bakterii z rodzaju Legionella w wodzie a ryzyko zachorowania

Mikrobiologiczne badanie wody w kierunku obecności Legionella z pływalni, brodzika czy też podobnych miejsc jest jednym z istotniejszych badań mikrobiologicznych, gdyż pozwala nam na wykrycie pałeczek tych groźnych bakterii, a tym samym na zapobieganie zakażeniom.

Do zakażenia może dojść, gdy bakterie przedostaną się do dróg oddechowych. Warto mieć na uwadze, iż bakterie Legionella nie przenoszą się między ludźmi, a zakażenie następuje w wyniku wdychania aerozoli wodnych (zawieszone w powietrzu cząsteczki wody zawierające bakterie). Aerozole te tworzą się w takich miejscach, jak:

  • prysznic,
  • basen typu SPA,
  • jaccuzi,
  • fontanny
  • nawilżacze powietrza.

Ponadto aerozole tworzą się także w środowisku naturalnym (rzeki, jeziora, wilgotna ziemia), choć ich ilość w takich miejscach jest zazwyczaj niewielka, a wysoką liczebność stwierdza się w nieodpowiednio utrzymywanych sztucznych systemach wodnych.

Zakażenia bakteriami Legionella mogą przybrać postać gorączki Pontiac bądź choroby legionistów.


Legionelloza i jej postacie

Wyróżnia się trzy podstawowe postacie legionellozy, tzw. postacie pozapłucne łagodne, ostre oraz chorobę legionistów (zapalenie płuc). Rozwija się ona 5-6 dni po infekcji i często rozpoczyna się od typowych objawów grypowych (gorączka, ból głowy i mięśni), następnie pojawia się kaszel i trudności w oddychaniu, które postępują do ciężkiego zapalenia płuc.

W Polsce legionelloza została umieszczona na liście chorób zakaźnych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r (Dz.U. z 2008 r., poz. 1570 z późn. zm.). ws. zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W rozporządzeniu Ministra Infrastruktur z 12 kwietnia 2002 r. ws. warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w §120 znajdują się regulacje dotyczące instalacji wody ciepłej. Stanowi ono między innymi o tym, że instalacja powinna umożliwiać uzyskanie temperatury wody ciepłej, która jest nie niższa, niż 55 °C i nie wyższa, niż 60 °C. Ponadto powinna być wykonana z takich materiałów i zaprojektowana w taki sposób, żeby możliwe było przeprowadzenie jej okresowej lub ciągłej dezynfekcji metodami chemicznymi albo fizycznymi. Rozporządzenie określa również warunki przeprowadzenia okresowej termicznej dezynfekcji sieci – zapewnienie w punktach czerpalnych temperatury nie mniejszej niż 55 °C, a nieprzekraczającej 80 °C.


Badanie wody na obecność bakterii z rodzaju Legionella

SGS Polska posiada laboratoria oferujące akredytowane badania na obecność bakterii w wodach, w tym również na obecność bakterii z rodzaju Legionella zgodnie z normą PN-EN ISO 11731: 2017-08. Oferujemy również identyfikacje głównych serogrup Legionella spp.

Zachęcamy do skorzystania z naszych usług i zapoznania się z wchodzącymi ofertami w naszym sklepie internetowym, a także do kontaktu poprzez formularz kontaktowy


Daria Chrobak, ekspertka branży Industries&Environment SGS Polska

[1] Chudzicki J.: Wybrane metody usuwania i unieszkodliwiania bakterii Legionella w instalacjach basenowych, Instal 6/2003.

[2] Gałdysz I. i inni,: Ocena zagrożenia bakteriami Legionella spp. W domach pomocy społecznej w Polsce w latach 2009-2013, Hygeia Public Health 2018, 53(1): 74-7

[3] Rygała A, Kręgiel D., Legionella spp. – występowanie i wykrywanie. Laboratorium – Przegląd Ogólnopolski, 4:35-40 . 2019

[4] Szczerbiński R. i inni., Occurrence of Legionella sp. bacteria in hot utility water systems in health care centers and residential and nursing homes in the Podlaskie voivodeship. Probl Hig Epidemiol 2011, 92(4): 920-923

[5] Wanot B, Krzypkowska A., Legionella – wciąż aktualny problem. Technologia wody 5/2018.

Skontaktuj się z nami

  • SGS Poland Sp. z o.o.

Al. Jerozolimskie 146A,

, 02-305,

Warszawa,

Polska