Richtlijn Corporate Sustainability Due Diligence (CSDDD) conformiteits- en assurance-diensten

De CSDDD stelt een due diligence-verplichting voor ondernemingen vast. De kernelementen omvatten het identificeren, beëindigen, voorkomen en beperken van negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu, en het afleggen van verantwoording daarover, binnen de bedrijfsactiviteiten, dochterondernemingen en waardeketens van de onderneming.

Organisaties die in de EU gevestigd zijn, vallen onder de richtlijn als zij:

• 1.000+ medewerkers
• Een wereldwijde netto-omzet van 450 miljoen euro of meer

Ook organisaties die buiten de EU gevestigd zijn, kunnen onder de richtlijn vallen als zij aanzienlijke zakelijke activiteiten in de EU ontplooien.

De voorgestelde regels hebben geen betrekking op micro-ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (mkb's). De richtlijn voorziet echter wel in ondersteunende en beschermende maatregelen voor mkb-bedrijven die als zakenpartners in de waardeketen indirect gevolgen van de richtlijn kunnen ondervinden.

Organisaties moeten maatregelen nemen om mogelijke negatieve gevolgen die zij vaststellen te voorkomen of te beperken, en daadwerkelijke negatieve gevolgen te beëindigen of tot een minimum te beperken. Als een organisatie niet aan de verplichtingen voldoet en er schade ontstaat, kan zij aansprakelijk worden gesteld en financiële sancties krijgen opgelegd.

Bestuurders worden gestimuleerd om bij te dragen aan duurzaamheidsdoelstellingen en doelstellingen voor het tegengaan van klimaatverandering. De richtlijn voert ook verplichtingen in voor de bestuurders van de betrokken EU-vennootschappen. Deze omvatten het opzetten van due diligence-processen, het toezicht houden op de uitvoering ervan en het integreren van passende zorgvuldigheid in de bedrijfsstrategie.

Daarnaast moeten bestuurders bij het vervullen van hun plicht om in het belang van de onderneming te handelen, rekening houden met de gevolgen van hun beslissingen voor de mensenrechten, het klimaat en het milieu.

Deze zes stappen komen overeen met de stappen in de OESO-richtlijn voor passende zorgvuldigheid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct):

1. Stel een due diligence-beleid op waarin de aanpak van de organisatie op het gebied van due diligence en een gedragscode worden beschreven. Werk deze jaarlijks bij en integreer ze in het bedrijfsbeleid.
2. Identificeer potentiële en daadwerkelijke negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu die voortvloeien uit de eigen activiteiten, dochterondernemingen en directe en indirecte zakelijke relaties binnen de waardeketen.
3. Voorkom of beperk potentiële negatieve gevolgen en minimaliseer daadwerkelijke negatieve gevolgen. Ontwikkel en implementeer een preventief actieplan, verkrijg contractuele garanties van zakenpartners, doe de nodige investeringen en ondersteun mkb-bedrijven. Verbreek indien nodig zakelijke relaties.
4. Stel een klachtenprocedure op waarmee getroffen personen en organisaties klachten kunnen indienen over daadwerkelijke of potentiële negatieve gevolgen.
5. Beoordeel periodiek de uitvoering en doeltreffendheid van due diligence-maatregelen. Dit moet ten minste elke 12 maanden plaatsvinden of na een belangrijke verandering.
6. Organisaties die onder het toepassingsgebied van de CSRD vallen, moeten relevante informatie over due diligence opnemen in hun jaarverslagen. Bedrijven die niet onder de CSRD vallen, moeten een jaarlijkse verklaring op hun website publiceren.

Bij stap 3 moeten bedrijven nagaan of hun directe en indirecte zakenpartners de stappen en maatregelen naleven die zijn vastgelegd in hun contractuele garanties. Organisaties kunnen een beroep doen op een onafhankelijke derde partij of een initiatief uit de sector om de verificatie uit te voeren.

Als organisaties potentiële en/of daadwerkelijke negatieve gevolgen binnen hun waardeketens vaststellen, worden zij aangemoedigd om met partners in de waardeketen samen te werken om potentiële negatieve gevolgen te voorkomen en te beperken en daadwerkelijke negatieve gevolgen te minimaliseren of te beëindigen.

Organisaties worden afgeraden zakelijke relaties te beëindigen wanneer zich negatieve gevolgen voordoen, tenzij beëindiging tijdelijk is of als laatste redmiddel wordt ingezet.

Naast de bovengenoemde zakelijke voordelen zal de richtlijn burgers en ontwikkelingslanden ondersteunen.

Voor burgers:

• Betere bescherming van de mensenrechten, waaronder arbeidsrechten.
• Een gezonder milieu voor huidige en toekomstige generaties
• Meer vertrouwen in bedrijven
• Meer transparantie die weloverwogen keuzes mogelijk maakt
• Betere toegang tot de rechter voor slachtoffers

Voor ontwikkelingslanden:

• Betere bescherming van de mensenrechten en het milieu.
• Meer bewustzijn onder belanghebbenden van belangrijke duurzaamheidskwesties.
• Duurzame investeringen.
• Verbeterde praktijken op het gebied van duurzaamheid.
• Grotere acceptatie van internationale normen.
• Verbeterde levensomstandigheden voor mensen

De CSDDD wordt gefaseerd ingevoerd en geldt in eerste instantie voor grotere ondernemingen:

• 2027 – organisaties met 5.000 of meer werknemers en een omzet van 1,5 miljard euro of meer.
• 2028 – organisaties met 3.000 of meer werknemers en een omzet van 900 miljoen euro of meer.
• 2029 – organisaties met 1.000 of meer werknemers en een omzet van 450 miljoen euro of meer.

Administratief toezicht:

De lidstaten moeten nationale toezichthouders aanwijzen om de handhaving te waarborgen en toe te zien op de juiste uitvoering van de richtlijn. Deze toezichthouders kunnen bedrijven die de regels overtreden, onderzoeken en zo nodig sancties opleggen. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn en worden afgestemd op de omzet van de organisatie.

Op Europees niveau zal de Europese Commissie een Europees netwerk van toezichthoudende autoriteiten oprichten, waarin vertegenwoordigers van nationale instanties samenwerken om een gecoördineerde aanpak te waarborgen.

Burgerlijke aansprakelijkheid:

De lidstaten zorgen ervoor dat slachtoffers schadevergoeding ontvangen voor schade die is ontstaan doordat organisaties opzettelijk of uit nalatigheid hun due diligence-verplichtingen niet zijn nagekomen.

Organisaties zijn aansprakelijk voor schade als zij nalaten potentiële en/of daadwerkelijke negatieve gevolgen te voorkomen of aan te pakken en dit leidt tot schade. Getroffen personen kunnen een rechtsvordering instellen en schadevergoeding eisen.

Op Europees niveau zullen de toezichthoudende autoriteiten zorgen voor een gecoördineerde handhaving. Zij kunnen onderzoeken instellen en inspecties uitvoeren als er voldoende aanwijzingen zijn dat bedrijven de regels overtreden. Er kunnen administratieve sancties worden opgelegd, waaronder boetes van ten minste 5% van de wereldwijde netto-omzet van de onderneming in het afgelopen boekjaar.

Bedrijven zullen de volgende kosten moeten maken:

• De kosten voor het opzetten en uitvoeren van de due diligence-procedures
• Transitiekosten, inclusief de uitgaven en investeringen om, indien nodig, de activiteiten en waardeketens van de onderneming aan te passen om te voldoen aan de due diligence-verplichting.

Veel groepen belanghebbenden, waaronder vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, EU-burgers, bedrijven en brancheorganisaties, hebben aangedrongen op verplichte due diligence-regels. 70% van de bedrijven die aan een openbare raadpleging deelnamen, gaf een duidelijk signaal af: de EU moet actie ondernemen op het gebied van due diligence door bedrijven op het vlak van duurzaamheid.

Bedrijven spelen een sleutelrol bij het creëren van een duurzame en eerlijke economie en samenleving. Een derde van de bedrijven erkent dat de negatieve gevolgen van hun activiteiten voor de mensenrechten en het milieu moeten worden aangepakt, maar de vooruitgang verloopt traag en is ongelijkmatig.

De steeds complexere en globalere toeleveringsketens maken het voor bedrijven een uitdaging om betrouwbare informatie over de activiteiten van leveranciers te verkrijgen. De versnippering van nationale regels voor de due diligence-verplichtingen van bedrijven op het gebied van duurzaamheid belemmert de bredere toepassing van goede praktijken. Op zichzelf staande maatregelen van sommige lidstaten zijn niet voldoende om bedrijven te helpen hun volledige potentieel te benutten en duurzaam te handelen.

• 23 februari 2022: De Europese Commissie heeft een voorstel voor de richtlijn ingediend bij het Europees Parlement.
• 1 december 2022: De Raad van de Europese Unie heeft zijn algemene oriëntatie over de richtlijn vastgesteld.
• 14 december 2023: De Raad en het Parlement hebben een voorlopig akkoord bereikt.
• 24 mei 2024: De Raad heeft de CSDDD definitief goedgekeurd
• 5 juli 2024: De CSDDD is gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU. De lidstaten hebben twee jaar (tot 26 juli 2026) om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving